Siyasette "izm"ler - Siyaset sözlüğü (4)

PLEBİSİT – (Halk oylaması)
Halka; “Bu yönetimi istiyor musun?”
Bu yönetim; “Kalsın mı, gitsin mi?”
“Bu yapılsın mı, yapılmasın mı?”
“Bu kişi - kişiler cezalandırılsın mı?”
şeklinde sorulan, cevabı sadece evet yada hayır olarak verilebilen genellikle faşist ve monarşik yönetimlerce uygulanan oylama.
Yönetimlerin, sorumlulukları doğrudan yüklenmeyip topu halka atması…
PATERNALİZM
İşçi – işveren ilişkilerini aile içi gibi (sözde) saygı ve sevgiye dayandırıp, burada babanın (patron) otorite olmasını savunan düşünce.
Sırt sıvazlayarak sömürme…
TAYLORİZM
İşçinin çalışma süre ve şeklini düzenleme – destekleme ve yasalarla kontrol altına alma ilkesi.
Çalışma bakanlıklarınca uygulanması gereken bu ilke, genellikle geri kalmış ülkelerde (sözde) sendikalaşmaya izin vererek bu sorumluluklarını sırtlarından atıyor.
Sendikal faaliyetler için önce yasaların uygunluğu söz konusudur. Bu ülkelerde yasaların dar çerçeveleri zaten sendikalara çalışma alanı bırakmamakta…
JEOSTRATEJİ – ST
Bir ülkenin, özellikle komşu ülkelere göre coğrafya, ekonomi (yer altı – üstü) ve nüfus etkilerine göre durumu.
Ve inceleme bilim dalı. Konuya vakıf bilim adamı.
JEOPOLİTİK
Jeostratejiden farkı, bu incelemeyi politik ve siyaseten yapıp, sadece komşu ülkeler ile sınırlı kalmaması.
BAŞBUĞ
Eski Türklerde orduların başına geçerek savaşan devlet adamı – hükümdar.
Başkomutan anlamındadır. Tek fark mutlaka savaşa girmiş olmalı.
YASAMA (T.C. göre)
Kanun koyma yetkisi. Yenileme – düzenleme – tadil imkanı vardır.
Bu yetki Türkiye’de sadece TBMM’ne verilmiştir.
YÜRÜTME (T.C. göre)
Yasaların dağılımını – yetkileri sınıflayıp, işlerliğini denetleme yetkisi vardır.
Cumhurbaşkanı, Başbakan, Bakanlar Kurulu, İdareler ve Emniyet Md.
YARGI (T.C. göre)
T.C. mahkemeleri bu görevi yerine getirir. Savcı ve hakimler görevlerini yerine getirirken gerektiğinde, kolluk kuvvetlerini kullanabilirler.
Önemli not:
Yasama; Yasa koyma ve onamadır.
Yürütme; Yasanın süresinden başlayarak, doğacak uygulama hata ve sorunlarını içine alır.
Yargı; Yasanın uyulmadığı – aykırılığın olduğu durumda etkinliğini gösterir.
Gelişmiş ülkelerde, bu görev dağılımları farklılıklar gösterse de ana yapı bu şekildedir.
SENDİKA
Üyelerinin, başta parasal kazanç olmak üzere çeşitli sosyal haklara kavuşturulmasını sağlamak, iş kolunun riskleri nispetinde işçi çalışma saatleri ve sağlığı konusunda işçi lehine çalışan örgüt.
GREV
İşverenden, istenen bir hakkın alınamaması durumunda, topluca işi bırakma eylemi.
LOKAVT
İşverenlerin, işçilerin uyguladığı grev hakkına karşılık olarak, kullandıkları (kalkan) geçici olarak işyerinin kapatılması eylemi.
Ekonomik kayıplarının olmaması için genellikle sağcı-kapitalist yönetimlerinde desteklediği bu eylem, sonuçta işverenin en azından maliyeye olan yükümlülüklerini ortadan kaldırmaktadır. Oysa biliyorsunuz, maliye politikalarında işyerinin zararlarında dahi devlet alacağına şahindir.
Not: Gerçek sosyalist ve komünist ülkelerde, bunun uygulanması için teklif dahi verilemez.
LAİKLİK – LAİSİZM (Türkiye)
Bir ülkenin yönetiminde, din ve devlet işlerinin bir birinden ayrı tutulması gerekliliği ilkesi.
SEKÜLERİZM (Gelişmiş ülkeler)
Laiklik – laisizm deki açıklama – tanım aynen geçerlidir. Ayrıcada böyle olmalıdır ama bir takım farklılıklar, en azından bugün böyle uygulandığı için Türkiye – Uygar dünya olarak ayırmak zorunda kaldım.
Maalesef, ülkemizde uygulanan laiklik anlayışı, Avrupa’nın çok gerisinde bulunmaktadır. Zaten bu yüzdendir ki; Türkiye’de cılız-korumasız bırakılan laisizm, dini odaklarca sürekli saldırıya uğrayabilmektedir.
Hiçbir gelişmiş ülke dini yapılaşmalara bütçesinden para ayırmaz ve desteklemez. Bu (dini) görevini bırakarak siyasete soyunmaya izin verilmez. En azından belirli süreçler gereklidir. Ayrıca, laikliği teminat altına alan hiçbir yasaya dokunma imkanı da yoktur. Keza; Bu durum (değiştirilemez) ayrı bir yasa hükmü ilede tam kontrol altına alınmıştır.
Bizden farklı olarak (Türkiye’de sadece din ve vicdan hürriyeti şeklinde muğlak bir ifade ile geçiştirilmiştir) din ve dini yerler, yeni yapılaşma, din adamı sayısı, gelirleri, dini ayin ve etkinlikler de tamamen yasalarla altları çizilerek belirlenmiştir. Bu arada, azınlık (dini açıdan) haklarıda tamamen yine yasalarla tanımlanmıştır.
Bir örnekle bitirelim; Türkiye’de herhangi bir vatandaş “cami yapacağım” der ve belediyeden izin alıp bu işe başlar. Diyanet’e bile danışmasına presedür olarak gerek yoktur.
Cami bitiminden sonra, bu teklif götürülür.
Oysa gelişmiş bir ülkede öncelikle söz konusu bölgede böyle bir eyleme sadece ülkenin en yüksek dini makamının onayı gerektir. Ve kişiler böyle bir işe tek başlarına girişemez. Ancak; Yüksek otoriteye bu teklif götürülür ve kabulünde (nerede ve nasıl olacağına –proje- karar verebilir) bu bağış doğrudan yüksek makama yapılabilir ki; Burada bir sorunda bu makamlara yapılacak bağışların azami miktarları da bellidir.

(Devam edecek)